आजच्या वेगवान युगात ‘जनरेशन झेड’ मधील तरुण पिढी आपल्या दैनंदिन कामांपासून ते वैयक्तिक आयुष्यापर्यंतच्या अनेक गोष्टींसाठी चॅटजीपीटी सारख्या कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर मोठ्या प्रमाणावर करत आहे. पगारातील वाढीसाठी आपल्या व्यवस्थापकाशी संवाद कसा साधावा, कार्यालयातील संघर्ष कसे सोडवावेत किंवा कामगिरीचा आढावा कसा घ्यावा, यासाठी तरुण पिढी एआयला आपला सराव जोडीदार बनवत आहे. एका सर्वेक्षणानुसार, ५० टक्क्यांहून अधिक तरुण कामाच्या ठिकाणी एआयचा वापर करतात आणि दररोज सुमारे २५० कोटी प्रॉम्प्ट्स चॅटजीपीटीकडे विचारले जातात. या तंत्रज्ञानाचा वापर करणे चुकीचे नसले तरी, चॅटजीपीटीला नेमके काय विचारू नये आणि कोणती माहिती शेअर करू नये, याचे भान राखणे अत्यंत गरजेचे आहे.
एआय वापरताना सर्वात महत्त्वाची खबरदारी म्हणजे आपली वैयक्तिक आणि अत्यंत संवेदनशील माहिती कधीही शेअर करू नये. आपले पासवर्ड, बँक खात्याचा तपशील किंवा कार्यालयातील गोपनीय कागदपत्रे चॅटजीपीटीवर टाकणे धोक्याचे ठरू शकते. एकदा का आपण ही माहिती तिथे टाईप केली की, त्यावर आपले पूर्ण नियंत्रण राहत नाही. चॅटजीपीटी हे एखाद्या खाजगी डायरीसारखे नसून ते एका ‘क्लाउड नोटबुक’ प्रमाणे कार्य करते. त्यामुळे, जी गोष्ट आपण गर्दीच्या ठिकाणी सर्वांसमोर मोठ्याने सांगू शकत नाही, ती गोष्ट चॅटबॉटला सांगणे कधीही टाळले पाहिजे.
दुसरी महत्त्वाची बाब म्हणजे आरोग्य आणि मानसोपचारांशी संबंधित प्रश्न. अनेक लोक चॅटजीपीटीचा वापर थेरपिस्ट म्हणून करत आहेत, परंतु एआय हे डॉक्टर किंवा मानसोपचारतज्ज्ञ नाही. ते आपल्याला दिसायला योग्य वाटणारे सल्ले देऊ शकत असले तरी, चुकीची माहिती मिळण्याचा धोका मोठा असतो. विशेषतः वैद्यकीय प्रश्नांच्या बाबतीत एआय चुकीची माहिती देण्याची शक्यता जास्त असते. त्यामुळे वैद्यकीय संज्ञा समजून घेण्यासाठी याचा वापर करणे ठीक असले, तरी प्रत्यक्ष निदान आणि उपचारांसाठी नेहमी तज्ज्ञ डॉक्टरांचाच सल्ला घेणे हिताचे ठरते.
याशिवाय, बेकायदेशीर किंवा धोकादायक कृत्य करण्याबाबत चॅटजीपीटीला कधीही विचारणा करू नये. हॅकिंग कसे करावे, घातक वस्तू कशा बनवाव्यात किंवा कोणत्याही गुन्ह्यातून कसे सुटावे, अशा प्रकारचे प्रश्न विचारल्यास आपण गंभीर संकटात सापडू शकतो. एआय तयार करणाऱ्या कंपन्या या प्रणालींच्या गैरवापराकडे बारकाईने लक्ष ठेवून असतात आणि संशयास्पद वर्तणुकीची नोंद केली जाऊ शकते. केवळ कुतूहलापोटी विचारलेले असे प्रश्नही आपल्याला कायदेशीर कचाट्यात पकडू शकतात, हे विसरता कामा नये.
एआय मधील ‘हॅलुसिनेशन’ ही एक मोठी समस्या आहे, ज्यामध्ये ही यंत्रणा पूर्णपणे चुकीची माहिती अत्यंत खात्रीशीरपणे मांडते. यामुळे लोक अनेकदा षडयंत्र सिद्धांतांच्या जाळ्यात अडकतात. एआय आपल्या आधीच्या विचारांनाच पुष्टी देत गेल्यामुळे चुकीच्या समजुती अधिक घट्ट होऊ शकतात आणि वास्तवाचे भान हरवण्याची शक्यता असते. तसेच, आयुष्यातील महत्त्वाचे मानवी निर्णय घेताना चॅटजीपीटीवर विसंबून राहू नये. नोकरी सोडावी का, नात्यात दुरावा निर्माण करावा का किंवा आपल्या वरिष्ठांशी कसे वागावे, असे निर्णय एआय घेऊ शकत नाही. एआयला तुमच्या आयुष्याचा इतिहास, तुमच्या भावना आणि तुमच्यातील नातेसंबंधांची गुंतागुंत माहित नसते. ते केवळ एक ‘स्वच्छ’ आणि कृत्रिम उत्तर देते, परंतु प्रत्यक्ष मानवी जीवन हे खूप वेगळे आणि गुंतागुंतीचे असते.
एकूणच, एआय हे भविष्य आहे आणि ते एक विलक्षण साधन आहे, यात शंका नाही. परंतु, याचा वापर करताना आपण त्याला आपला डॉक्टर, सोबती किंवा मानसोपचारतज्ज्ञ बनवू नये. चॅटजीपीटी काय करू शकते यापेक्षा आपण त्याच्यासोबत नेमकी काय माहिती शेअर करतो आणि त्याचा वापर कसा करतो, हे अधिक महत्त्वाचे आहे. मानवी जीवनातील क्लिष्टता एआय पूर्णपणे समजून घेऊ शकत नाही, त्यामुळे चॅटजीपीटीला कमीत कमी आणि सुरक्षित माहिती देऊन त्याचा केवळ एक सहाय्यक म्हणून वापर करणेच सर्वांच्या हिताचे आहे.
