अयोध्येतील श्री राम जन्मभूमी तीर्थ क्षेत्र ट्रस्टमध्ये आतापर्यंतचा सर्वात मोठा प्रशासकीय भूकंप झाला असून, गेल्या अनेक वर्षांपासून वादाच्या भोवऱ्यात सापडलेले सरचिटणीस चंपत राय आणि ट्रस्टी अनिल मिश्रा यांची सत्ता संपुष्टात आली आहे. ट्रस्टने या दोन्ही प्रमुख पदाधिकाऱ्यांचा राजीनामा स्वीकारला असून, त्यांच्या जागी आता भारतीय वन सेवेतील (IFS) निवृत्त अधिकारी कृष्ण मोहन यांची ‘कार्यवाहक सरचिटणीस’ म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. राम मंदिराच्या उभारणीत भ्रष्टाचाराचे आणि देणग्यांच्या चोरीचे जे आरोप झाले, त्यामुळे जगभरातील रामभक्तांच्या मनात निर्माण झालेला संशय दूर करणे आणि ट्रस्टची मलिन झालेली प्रतिमा सुधारून ‘खोवलेला विश्वास’ पुन्हा प्रस्थापित करणे, हा या बदलाचा मुख्य केंद्रबिंदू आहे.
कोण आहेत कृष्ण मोहन? एका अनुभवी प्रशासकाची निवड
राम मंदिर ट्रस्टमध्ये ज्यावेळी पारदर्शकतेचा आणि उत्तरदायित्वाचा अभाव जाणवू लागला, त्यावेळी एका अशा व्यक्तीची गरज होती जिच्याकडे केवळ धार्मिक ओढच नाही, तर कडक प्रशासकीय शिस्तही असेल. याच निकषावर ७३ वर्षीय कृष्ण मोहन यांची निवड करण्यात आली आहे. कृष्ण मोहन हे भारतीय वन सेवेचे (IFS) महाराष्ट्र कॅडरचे अधिकारी राहिलेले आहेत. त्यांच्याकडे अनेक दशकांचा प्रशासकीय अनुभव असून, सरकारी नियमावली, लेखाजोखा (Accounts) आणि व्यवस्थापनात त्यांचा हातखंडा मानला जातो.
मूळचे उत्तर प्रदेशातील हरदोई येथील असलेले कृष्ण मोहन २०१२ मध्ये प्रशासकीय सेवेतून निवृत्त झाले आणि त्यानंतर ते राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी (RSS) जोडले गेले. त्यांना गेल्या वर्षी सप्टेंबर २०२३ मध्ये ट्रस्टचे सदस्य म्हणून नियुक्त करण्यात आले होते. चंपत राय यांच्या कार्यकाळात व्यवस्थापनात आलेली शिथिलता दूर करण्यासाठी कृष्ण मोहन यांचा ‘प्रोफेशनलिझम’ आणि ‘स्वच्छ दृष्टिकोन’ कामी येईल, असा विश्वास ट्रस्टचे कोषाध्यक्ष गोविंद देव गिरी यांनी व्यक्त केला आहे.
कृष्ण मोहन यांचा पदभार स्वीकारतानाचा निर्धार
कार्यवाहक सरचिटणीस म्हणून जबाबदारी स्वीकारताच कृष्ण मोहन यांनी आपल्या प्राधान्यक्रमांची स्पष्ट घोषणा केली आहे. त्यांनी मान्य केले की, राम मंदिर ट्रस्टच्या व्यवस्थापन आणि संचालनात काही गंभीर त्रुटी (Loopholes) राहिल्या होत्या, ज्याचा फायदा काही चुकीच्या प्रवृत्तींनी घेतला आणि त्यामुळे कोट्यवधी रामभक्तांच्या भावना दुखावल्या गेल्या.
कृष्ण मोहन यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, “या संपूर्ण प्रकरणात जे कोणी दोषी आढळतील, त्यांना कठोर शिक्षा व्हावी यासाठी आम्ही आग्रही राहू”. भविष्यात कोणत्याही प्रकारच्या आर्थिक गैरव्यवहाराची किंवा अफवांची पुनरावृत्ती होऊ नये, यासाठी ते सर्व त्रुटी बंद करण्याचे काम प्राधान्याने करणार आहेत. रामभक्तांचा जो विश्वास डगमगला आहे, तो पुन्हा संपादन करणे हीच आपली सर्वात मोठी जबाबदारी असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले आहे.
नवे अधिकार आणि स्वायत्तता
कृष्ण मोहन यांच्याकडे आता केवळ नामधारी पद नसून, राम मंदिराच्या सर्व प्रशासकीय आणि प्रबंधकीय व्यवस्थांची पूर्ण जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. जोपर्यंत ट्रस्टमध्ये स्थायी सरचिटणीसांची निवड होत नाही, तोपर्यंत सर्व निर्णय घेण्याचे अधिकार त्यांच्याकडे असतील.
सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे, कृष्ण मोहन यांना स्वतःची एक नवीन तज्ज्ञ टीम (Team) निवडण्याचे स्वातंत्र्य देण्यात आले आहे. यापूर्वी ट्रस्टच्या कामात काही मोजक्याच लोकांचा हस्तक्षेप होता, मात्र आता कृष्ण मोहन आपल्या पसंतीचे निष्ठावान आणि अनुभवी सहकारी सोबत घेऊन मंदिराचे कामकाज एका कॉर्पोरेट किंवा उच्च प्रशासकीय शिस्तीत चालवतील. यामुळे ट्रस्टचे कामकाज अधिक ‘ट्रान्सपरंट’ (पारदर्शक) होण्याची आशा निर्माण झाली आहे.
पुढील बदलांची दिशा आणि पारदर्शकता
राम मंदिर ट्रस्ट आता केवळ नेतृत्व बदलून थांबलेला नाही, तर त्यांनी प्रत्यक्ष कृतीतून पारदर्शकता दाखवण्यास सुरुवात केली आहे. नुकताच ट्रस्टने एक ‘वॉक थ्रू’ आयोजित करून चंदा चोरीचे आरोप फेटाळून लावले. यामध्ये ५ कोटींची सुवर्णजडित रामचरितमानस पोथी, काकभुशुंडी यांची मूर्ती, मौल्यवान हार आणि सोन्याच्या पादुका या सर्व वस्तू पूर्णपणे सुरक्षित असल्याचे पुराव्यासह दाखवण्यात आले.
ट्रस्टने आतापर्यंत मिळालेल्या २६४१ कोटी रुपयांच्या निधीचा आणि खर्च झालेल्या २३७० कोटी रुपयांचा सविस्तर हिशोब जनतेसमोर ठेवला आहे. कृष्ण मोहन यांच्या देखरेखीखाली हा हिशोब आता अधिक सूक्ष्म पद्धतीने ठेवला जाईल. तसेच ट्रस्टच्या संग्रहात असलेल्या २८०० हून अधिक मौल्यवान वस्तूंचा (ज्यामध्ये २०० किलो चांदीच्या विटांचाही समावेश आहे) रेकॉर्ड अद्ययावत केला जाईल. ज्या दानशूर व्यक्तींना त्यांनी दिलेल्या वस्तूची स्थिती पाहायची आहे, त्यांच्यासाठी अपॉइंटमेंट घेऊन अयोध्या येण्याची मुभा देण्यात आली आहे.
