ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यातील मोदींचे मोठे यश: अणुऊर्जा करारातून भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेला नवे बळ

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा अलीकडील ऑस्ट्रेलिया दौरा भारत आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील द्विपक्षीय संबंधांना एका नवीन उंचीवर घेऊन जाणारा ठरला आहे. अणुऊर्जा क्षेत्रातील ऐतिहासिक करारापासून ते संरक्षण आणि अंतराळ सहकार्यापर्यंत, या दौऱ्याने भारताच्या भविष्यातील ऊर्जा सुरक्षा आणि जागतिक धोरणात्मक भूमिकेसाठी एक नवीन मार्ग प्रशस्त केला आहे. या भेटीचे महत्त्वाचे पैलू आणि त्याचे भारताच्या प्रगतीवर होणारे परिणाम याचा हा विशेष आढावा….

युरेनियमचा खजिना आता भारतासाठी खुला

या दौऱ्यातील सर्वात मोठा आणि महत्त्वाचा निर्णय म्हणजे ऑस्ट्रेलियाकडून भारताला होणारा युरेनियमचा पुरवठा. जागतिक स्तरावर युरेनियमच्या एकूण साठ्यापैकी तब्बल २८ टक्के साठा एकट्या ऑस्ट्रेलियाकडे आहे. आतापर्यंत ऑस्ट्रेलिया प्रामुख्याने चीनला युरेनियमची निर्यात करत असे, मात्र आता भारताशी झालेल्या या विशेष करारामुळे हे चित्र बदलणार आहे. भारताच्या अणुऊर्जा प्रकल्पांसाठी आवश्यक असलेले इंधन आता ऑस्ट्रेलियातून उपलब्ध होणार असून, यामुळे भारताचे कोळसा, तेल आणि वायूवरील अवलंबित्व लक्षणीयरीत्या कमी होण्यास मदत होईल. स्वच्छ ऊर्जेचे (Clean Energy) लक्ष्य गाठण्याच्या दिशेने भारताने टाकलेले हे एक क्रांतिकारी पाऊल मानले जात आहे.

संरक्षण आणि अंतराळ क्षेत्रात नवी भरारी

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान अँथनी अल्बनीज यांच्यातील चर्चेनंतर दोन्ही देशांनी संरक्षण, सागरी सुरक्षा (Maritime), आणि खनिज क्षेत्रात (Mineral Sector) सहकार्य वाढवण्याचा दृढ निश्चय केला आहे. याव्यतिरिक्त, सायबर स्पेस, क्रिटिकल टेक्नॉलॉजी आणि जागतिक पुरवठा साखळी (Supply Chain) यांसारख्या आधुनिक आव्हानांना तोंड देण्यासाठी दोन्ही देश एकत्रितपणे काम करणार आहेत.

अंतराळ क्षेत्रातील सहकार्याबद्दल एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण घोषणा करण्यात आली आहे. ऑस्ट्रेलियाच्या कोकोस किलिंग बेटावर (Cocos Keeling Island) भारत एक तात्पुरते ‘स्पेस ट्रॅकिंग टर्मिनल’ उभारणार आहे. हे टर्मिनल भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेला (ISRO) त्यांच्या भविष्यातील अंतराळ मोहिमांमध्ये आणि उपग्रह प्रक्षेपणांच्या अचूक देखरेखीमध्ये मोलाची मदत करेल. यामुळे भारत आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्यातील अंतराळ संबंधांना नवी उंची प्राप्त झाली आहे.

‘मेक इन इंडिया’चा जागतिक ब्रँड म्हणून उदय

मेलबर्न येथे आयोजित ‘मेलबर्न मीट्स मोदी’ या विशेष कार्यक्रमात पंतप्रधान मोदींनी हजारो भारतीय समुदायाला संबोधित करताना भारताच्या आर्थिक आणि लष्करी सामर्थ्याचा गौरव केला. “गेल्या १२ वर्षांत ‘मेक इन इंडिया’ हा केवळ एक कार्यक्रम राहिला नसून तो एक जागतिक ब्रँड बनला आहे,” असे प्रतिपादन त्यांनी केले. भारताने उत्पादित केलेले मोबाइल फोन्स, इलेक्ट्रॉनिक वस्तू, ऑटोमोबाइल्स आणि फार्मा उत्पादने आज जगभरात आपली गुणवत्ता सिद्ध करत आहेत.

विशेषतः संरक्षण क्षेत्रातील प्रगतीवर भाष्य करताना पंतप्रधानांनी सांगितले की, भारताच्या संरक्षण प्लॅटफॉर्मची क्षमता आणि विश्वासार्हता आता संपूर्ण जग मान्य करत आहे. ‘ऑपरेशन सिंधू’ सारख्या मोहिमांचा उल्लेख करत त्यांनी स्पष्ट केले की, भारताने दहशतवादी तळांवर केलेल्या प्रहारांची गुंज आज जगभर ऐकू येत आहे, ज्यामुळे भारतीय संरक्षण निर्यातीत अभूतपूर्व वाढ झाली आहे.

भारतीय डायस्पोरा: भारताचे सांस्कृतिक दूत

पंतप्रधानांनी ऑस्ट्रेलियात राहणाऱ्या भारतीय समुदायाचे (Indian Diaspora) वर्णन ‘भारताचे खरे दूत’ असे केले. मेलबर्नमधील स्टेडियममध्ये जमलेल्या ३००० हून अधिक लोकांना संबोधित करताना त्यांनी एक भावनिक नाते जोडले. “जमीन ऑस्ट्रेलियाची असली तरी तिथे होणारे भजन-पूजन भारतीय संस्कृतीची साक्ष देते. तिथल्या भाज्यांमध्ये भारतीय मसाल्यांचा तडका आहे आणि तिथल्या दुधात भारतीय चहाची चव सामावलेली आहे,” असे उद्गार त्यांनी काढले.

भारताची स्टार्टअप परिसंस्था (Startup Ecosystem), ‘डिजी लॉकर’ सारखी डिजिटल क्रांती आणि संकटकाळात इतर देशांना मदत करण्याची भारताची तत्परता या सर्व गोष्टींची दखल ऑस्ट्रेलियातील नागरिकांनी आणि प्रशासनाने घेतली आहे. भारतीय समुदायाच्या या योगदानामुळेच ऑस्ट्रेलियामध्ये भारताची प्रतिमा अधिक उजळी झाली असून, याचा फायदा दोन्ही देशांच्या द्विपक्षीय संबंधांना होत आहे.

निष्कर्ष: भविष्यातील वाटचाल

पंतप्रधान मोदींचा हा ऑस्ट्रेलिया दौरा केवळ करारांपुरता मर्यादित नसून तो दोन्ही देशांमधील विश्वासाचे प्रतीक आहे. अणुऊर्जेचा पुरवठा, संरक्षणातील तांत्रिक भागीदारी आणि अंतराळ क्षेत्रातील सहकार्य यामुळे भारत येणाऱ्या काळात एक ‘ग्लोबल पॉवर’ म्हणून उदयास येईल, यात शंका नाही. ऑस्ट्रेलियाशी झालेली ही मैत्री आशिया-पशांत क्षेत्रात भारताचे स्थान अधिक मजबूत करणारी ठरेल.