डोनाल्ड ट्रम्प यांचा ‘टॅको’ पॅटर्न: ३६४२ ट्रेड्स आणि जागतिक बाजारातील गोंधळ; भारतीय खलाशांच्या मृत्यूमुळे संताप
वॉशिंग्टन: अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या गुंतवणुकीच्या पद्धती आणि जागतिक राजकारणातील त्यांच्या विधानांमुळे सध्या जगभरात मोठी खळबळ माजली आहे. अधिकृत आकडेवारीनुसार, ट्रम्प यांनी वर्षाच्या पहिल्या तिमाहीत, म्हणजेच अवघ्या ९० दिवसांत तब्बल ३६४२ व्यवहार (Trades) केले आहेत. त्यांच्या या अवाढव्य ट्रेडिंग पॅटर्नमुळे ‘इन्सायडर ट्रेडिंग’चे गंभीर आरोप त्यांच्यावर होत असून, दुसरीकडे त्यांच्या ‘टॅको’ (TACO – Trump Always Chickens Out) धोरणामुळे युद्धासारखी परिस्थिती निर्माण होऊन त्यात भारतीय नागरिकांना आपला जीव गमवावा लागला आहे.
ट्रम्प यांच्या ट्रेडिंगचा वेग थक्क करणारा असून ते दिवसाला सरासरी ६० ट्रेड्स, तासाला ९ आणि दर ७ मिनिटाला एक ट्रेड करत असल्याचे समोर आले आहे. या व्यवहारांचे एकूण मूल्य २२० दशलक्ष ते ७५० दशलक्ष डॉलर्सच्या दरम्यान असल्याचे सांगितले जाते. विशेष म्हणजे, त्यांच्या ट्रेडिंगच्या वेळा आणि त्यांनी घेतलेले सरकारी निर्णय किंवा केलेली विधाने यात विलक्षण साम्य दिसून येते. उदाहरणार्थ, ६ जानेवारी रोजी त्यांनी एनव्हिडियाचे शेअर्स खरेदी केले आणि त्यानंतर अवघ्या सात दिवसांत अमेरिकेच्या वाणिज्य विभागाने एनव्हिडियाला चीनमध्ये निर्यातीची परवानगी दिली, ज्यामुळे शेअरचे भाव गगनाला भिडले. १० फेब्रुवारीला त्यांनी पुन्हा एनव्हिडिया आणि डेलचे शेअर्स खरेदी केले, त्यानंतर डेलबद्दल त्यांनी सोशल मीडियावर गुणगान गायले आणि शेअरचे भाव वाढले. अशाच प्रकारे मायक्रॉन, बोईंग आणि जनरल इलेक्ट्रिकच्या बाबतीतही आधी खरेदी आणि नंतर सकारात्मक बातम्या किंवा विधाने असा कल दिसून आला आहे.
या प्रकाराला सोशल मीडियावर प्रचंड विरोध होत असूनही अमेरिकेच्या ट्रेझरी डिपार्टमेंटने ट्रम्प यांना ‘क्लीन चिट’ दिली आहे. त्यांच्यावर केवळ उशिरा फाइलिंग केल्याबद्दल २०० डॉलर्सचा नाममात्र दंड ठोठावण्यात आला आहे, ज्यावरून मोठ्या प्रमाणावर टीका होत आहे. ट्रम्प यांचा एक विशिष्ट पॅटर्न राहिला आहे, ज्याला विश्लेषक ‘भय निर्माण करा, मार्केट पाडा, खालच्या स्तरावर खरेदी करा आणि नंतर यू-टर्न (टॅको) घेऊन नफा कमवा’ असे म्हणतात. याचे ताजे उदाहरण म्हणजे इराणसोबतच्या युद्धाची भाषा. आधी इराणवर भीषण हल्ल्याची धमकी देऊन कच्च्या तेलाचे दर आणि बाजारात भीती निर्माण केली गेली आणि त्यानंतर लगेच शांतता कराराची घोषणा करण्यात आली.
मात्र, ट्रम्प यांच्या या ‘शब्दांच्या सट्टेबाजी’चा फटका भारताला मोठ्या प्रमाणावर बसला आहे. मध्य पूर्वेतील तणावामुळे ओमानच्या जहाजावर झालेल्या हल्ल्यात तीन भारतीय खलाशांचा मृत्यू झाला आहे. यामध्ये २३ वर्षीय आदित्य शर्मा या तरुणाचा समावेश असून, त्याचे वडील राजेश शर्मा यांनी सोशल मीडियावर आपल्या मुलाला वाचवण्यासाठी केलेली आर्त हाक सध्या चर्चेत आहे. या घटनेनंतर भारताने अमेरिकन राजदूतांना बोलावून तीव्र निषेध नोंदवला आहे. दरम्यान, पंतप्रधान मोदींनी ट्रम्प यांच्या प्रदीर्घ कार्यकाळाबद्दल त्यांचे अभिनंदन केले, ज्यावरून भारतीय विरोधकांनी सरकारला धारेवर धरले असून भारतीय नागरिकांच्या मृत्यूबाबत ट्रम्प यांच्यावर कडक भूमिका घेण्याची मागणी केली आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, ट्रम्प यांची ही विधाने अनेकदा गुरुवारीच येतात, कारण त्या दिवशी अमेरिकेत महागाई आणि बेरोजगारीचे आकडे बाहेर येतात आणि अनेक अब्जावधी डॉलर्सचे ऑप्शन्स कॉन्ट्रॅक्ट्स एक्सपायर होतात. मार्केट बंद होण्यापूर्वी युद्धाची भाषा करून भीती निर्माण करणे आणि मार्केट बंद झाल्यावर शांततेची घोषणा करून गुंतवणूकदारांना खुश करणे, असा हा खेळ वॉल स्ट्रीटवर सुरू असल्याचे बोलले जाते. मात्र, हा केवळ शेअर बाजाराचा खेळ नसून, यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती वाढणे, रुपयावर दबाव येणे आणि महागाई वाढणे यांसारख्या समस्यांना सामान्य भारतीयांना सामोरे जावे लागत आहे. ट्रम्प यांचे हे निर्णय जग सुरक्षित करण्यासाठी आहेत की गुरुवारी मार्केट हलवण्यासाठी, असा गंभीर प्रश्न आता उपस्थित केला जात आहे.
