वॉशिंग्टन: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला आतापर्यंतचा सर्वात कठोर आणि अंतिम इशारा दिला असून, तेहरानसमोर ‘पूर्ण शांतता किंवा संपूर्ण विनाश’ असे दोनच पर्याय ठेवले आहेत. सध्या सुरू असलेली शांतता चर्चा ठप्प झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर व्हाईट हाऊसने आपली भूमिका अत्यंत स्पष्ट केली आहे. ट्रम्प यांनी जाहीर केले आहे की, इराणने एकतर कायमस्वरूपी शांतता करारावर त्वरित स्वाक्षरी करावी, अन्यथा अमेरिकन लष्करी ताकद हे काम कायमचे संपवून टाकेल.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी हा इशारा देताना कोणत्याही प्रकारची मुत्सद्दी भाषा न वापरता थेट लष्करी कारवाईची धमकी दिली आहे. सध्या इस्लामाबाद येथे झालेला ६० दिवसांचा युद्धविराम आधीच धोक्यात आला आहे, विशेषतः होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये इराणने केलेल्या अलीकडील क्षेपणास्त्र हल्ल्यांनंतर परिस्थिती अधिक चिघळली आहे. ट्रम्प यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, अमेरिकन लष्कराकडे इराणच्या पायाभूत सुविधा काही तासांतच उद्ध्वस्त करण्याची क्षमता आहे. यामध्ये इराणचे वीज ग्रीड निकामी करणे आणि त्यांचे महत्त्वाचे पूल एका तासात पाडून टाकणे यांचा समावेश आहे. पत्रकारांशी बोलताना ट्रम्प म्हणाले की, “आम्ही एकतर करार करू किंवा हे काम पूर्णपणे संपवून टाकू आणि ते संपवणे आमच्यासाठी अजिबात कठीण नाही. मला ९१ दशलक्ष लोकांच्या जीवनावर परिणाम करायला आवडणार नाही, म्हणून मी कराराला प्राधान्य देतो”.
वॉशिंग्टनच्या मते, अमेरिका आणि इस्रायलने यापूर्वी केलेल्या अचूक हल्ल्यांमुळे इराणची नौदल जहाजे, हवाई मालमत्ता आणि रडार यंत्रणा आधीच खिळखिळी झाली आहे. त्यामुळे वाटाघाटींच्या टेबलावर इराणकडे आता कोणताही ठोस आधार उरलेला नाही. असे असूनही, अमेरिकेची सर्वात महत्त्वाची ‘रेड लाईन’ ही अण्वस्त्रेच आहे. ट्रम्प यांनी पुनरुच्चार केला की इराणने त्यांचे सर्व समृद्ध आण्विक साहित्य बिनशर्त अमेरिकेच्या स्वाधीन केले पाहिजे. अमेरिकेला इराणमध्ये सत्तापालट करण्यात किंवा त्यांच्या अंतर्गत सरकार चालवण्याच्या पद्धतीत हस्तक्षेप करण्यात रस नाही, परंतु इराणकडे अण्वस्त्र असणे कोणत्याही परिस्थितीत खपवून घेतले जाणार नाही, असे त्यांनी निक्षून सांगितले.
हा तणाव अशा वेळी निर्माण झाला आहे जेव्हा इराणमध्ये अंतर्गत अस्थिरता शिगेला पोहोचली आहे. इराणचे सर्वोच्च नेते आयतुल्ला अली खमेनेई यांच्या निधनानंतर तेथील राजकीय वातावरण तापलेले आहे. तेहरानमध्ये मोठ्या प्रमाणात गर्दी जमून पाश्चात्य देशांशी कोणत्याही प्रकारची वाटाघाट न करण्याच्या घोषणा दिल्या जात आहेत. त्यातच इराणच्या ‘इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड’ने सागरी मार्गाच्या वादावरून होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये कतारच्या गॅस टँकरवर गोळीबार केल्याने जागतिक स्तरावर संताप व्यक्त होत आहे. इराणला जगातील सर्वात महत्त्वाच्या ऊर्जा मार्गावर आपले नियंत्रण मिळवून ट्रान्झिट फी वसूल करायची आहे, ज्याला अमेरिका आणि त्याच्या मित्रदेशांनी तीव्र विरोध केला आहे
