Sunetra Pawar : सुनेत्रा पवार यांना महाराष्ट्राच्या राजकारणात केवळ ‘पवार सून’ म्हणून ओळखले जात होते, परंतु आज त्या एका ऐतिहासिक आणि अनपेक्षित वळणावर उभ्या आहेत. पती अजित पवार यांच्या आकस्मिक निधनामुळे निर्माण झालेली नेतृत्वाची पोकळी आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील बदलती समीकरणे यामुळे सुनेत्रा पवार आता राजकारणाच्या केंद्रस्थानी आल्या आहेत. ज्या काळात त्या आपल्या पतीच्या पाठीशी एक शांत पण खंबीर आधार म्हणून उभ्या असायच्या, तो काळ आता मागे पडला असून बारामतीच्या या शोकाकुल परिस्थितीत त्यांच्याकडे एक नव्या आणि खंबीर नेतृत्वाच्या भूमिकेत पाहिले जात आहे.
सुनेत्रा पवार यांचा जन्म धाराशिव (मराठवाडा) मधील एका राजकीय कुटुंबात झाला असून त्यांचे बंधू पद्मसिंह पाटील हे स्वतः एक ज्येष्ठ नेते आणि माजी खासदार राहिले आहेत. १९८५ मध्ये अजित पवार यांच्याशी विवाहबद्ध झाल्यानंतर त्यांनी अनेक वर्षे सक्रिय राजकारणापासून स्वतःला दूर ठेवले, मात्र या काळात त्यांनी सामाजिक, शैक्षणिक आणि व्यावसायिक स्तरावर आपले एक मजबूत जाळे तयार केले. त्यांच्या शिस्तबद्ध स्वभावामुळे आणि महाराष्ट्राच्या राजकीय यंत्रणेच्या सखोल ज्ञानामुळे त्यांनी पडद्यामागून नेहमीच महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.
२०२४ च्या बारामती लोकसभा निवडणुकीत त्यांनी आपली नणंद सुप्रिया सुळे यांच्याविरुद्ध निवडणूक लढवून सक्रिय राजकारणात अधिकृतपणे पाऊल ठेवले. जरी या निवडणुकीत त्यांना विजय मिळाला नाही, तरीही त्यातून त्यांनी स्पष्ट संकेत दिले की त्या आता केवळ राजकीय पटलावर प्रेक्षक म्हणून राहण्यास तयार नाहीत. सध्या त्या राज्यसभेच्या खासदार म्हणून कार्यरत असून बारामती टेक्सटाईल कंपनी आणि एन्व्हायर्नमेंटल फोरम ऑफ इंडियाच्या माध्यमातून मोठ्या जबाबदाऱ्या पार पाडत आहेत.
राजकारणापलीकडे सुनेत्रा पवार यांचे शाश्वत विकास आणि पर्यावरण संवर्धन या क्षेत्रातील कार्य अत्यंत प्रभावी आहे. २०१० मध्ये त्यांनी ‘एन्व्हायर्नमेंटल फोरम ऑफ इंडिया’ (EFOI) या स्वयंसेवी संस्थेची स्थापना केली, ज्याद्वारे त्यांनी भारतात ‘इको-व्हिलेज’ (पर्यावरणपूरक गाव) ही संकल्पना राबवून ग्रामीण विकासाला एक नवी दिशा दिली. त्यांनी जैवविविधता संरक्षण, वन्यजीव रक्षण, जलव्यवस्थापन आणि दुष्काळ निवारण यांसारख्या प्रश्नांवर तळागाळातील लोकांसोबत काम केले असून, त्यांच्या या कार्यासाठी त्यांना ‘ग्रीन वॉरियर अवॉर्ड’ने सन्मानित करण्यात आले आहे. त्यांच्या कार्याची दखल जागतिक स्तरावरही घेतली गेली असून, २०११ पासून त्या फ्रान्समधील ‘वर्ल्ड आंत्रप्रेन्युअरशिप फोरम’च्या थिंक टँक सदस्य म्हणून भारताचे प्रतिनिधित्व करत आहेत.
शिक्षणाच्या क्षेत्रातही त्यांचे योगदान मोलाचे असून त्या ‘विद्या प्रतिष्ठान’च्या माध्यमातून ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीसाठी प्रयत्नशील आहेत. सुनेत्रा पवार या केवळ एक कौटुंबिक वारसा चालवत नसून, त्या स्वतःची एक स्वतंत्र दृष्टी असणाऱ्या नेत्या आहेत. त्यांनी आपल्या वैयक्तिक आणि व्यावसायिक आयुष्यात संयम, शक्ती आणि ध्येयवादी नेतृत्व यांचा उत्कृष्ट मेळ घातला असून, त्या खऱ्या अर्थाने एक ‘चेंजमेकर’ म्हणून समोर येत आहेत. आगामी काळात महाराष्ट्राच्या राजकारणात त्यांचा हा प्रवास एका नवीन मातृसत्ताक नेतृत्वाची सुरुवात ठरू शकतो, जे प्रस्थापित राजकीय चौकटींना छेद देणारे असेल.
