वॉशिंग्टन-अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी २०२६ च्या नाटो (NATO) शिखर परिषदेत एक अत्यंत आक्रमक आणि खळबळजनक घोषणा करत जागतिक राजकारणात खळबळ उडवून दिली आहे. इराणसोबत सुरू असलेला युद्धविराम आता अधिकृतपणे “संपला” असल्याचे जाहीर करत, ट्रम्प यांनी इराणच्या नेतृत्वाशी चर्चा करणे म्हणजे केवळ “वेळेचा अपव्यय” असल्याचे स्पष्ट केले आहे. या घोषणेमुळे मध्यपूर्वेतील तणाव पुन्हा एकदा वाढण्याची चिन्हे आहेत.
इराणवर बोचरी टीका
इराणच्या राज्यकर्त्यांवर कडक शब्दांत प्रहार करताना ट्रम्प यांनी त्यांना “नीच”, “खोटारडे”, “धोकेबाज” आणि “हिंसक” अशा विशेषणांनी संबोधले. ट्रम्प यांनी धक्कादायक विधान करत म्हटले की, “जर इराणकडे अण्वस्त्रे असती, तर ती त्यांनी नक्कीच वापरली असती.” इराणमधील निदर्शनांदरम्यान ५४,००० निष्पाप लोकांची हत्या केल्याचा गंभीर आरोपही त्यांनी केला. इराण शांततेच्या कराराबद्दल जगासमोर खोटे बोलत असून, त्यांचे प्रतिनिधी वाटाघाटीसाठी उपलब्ध असले तरी, स्वतःचा इराणवर कोणताही विश्वास नसल्याचे त्यांनी ठणकावून सांगितले.
‘ट्रम्प ट्रिलियन’चा प्रभाव: नाटो देशांना खडे बोल
नाटो सदस्य देशांच्या भूमिकेवर तीव्र नाराजी व्यक्त करताना ट्रम्प म्हणाले की, अमेरिका इतर देशांच्या संरक्षणासाठी ट्रिलियन डॉलर्स खर्च करत असताना, गरज पडल्यास ब्रिटन, जर्मनी आणि फ्रान्ससारख्या देशांनी मदतीस नकार दिला होता. मात्र, आपल्या दबावामुळेच चित्र बदलल्याचा दावा त्यांनी केला. २०२४ ते २०२६ या काळात कॅनडा आणि युरोपीय देशांनी संरक्षण खर्चात २५८ अब्ज डॉलर्सची विक्रमी वाढ केली असून, याला आता ‘ट्रम्प ट्रिलियन’ म्हटले जात आहे. या गुंतवणुकीमुळे अमेरिकेच्या संरक्षण उद्योगात २ लाख नवीन नोकऱ्यांची निर्मिती झाल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
मुत्सद्देगिरी आणि ‘गोल्डन डोम’
या परिषदेत ट्रम्प यांनी तुर्कीचे राष्ट्राध्यक्ष एर्दोगन यांच्याशी असलेल्या मैत्रीचे कौतुक केले. आपल्या मैत्रीपूर्ण संबंधांमुळेच तुर्की युद्धात ओढले गेले नाही आणि त्यांनी इस्रायलच्या विरोधात टोकाची भूमिका घेतली नाही, असे ट्रम्प म्हणाले. तसेच, चीनने इराणला लष्करी मदत न पुरवण्याचे श्रेयही त्यांनी स्वतःच्या मुत्सद्देगिरीला दिले. संरक्षणाच्या दृष्टीने त्यांनी ग्रीनलँडचे महत्त्व अधोरेखित केले असून, तिथे अमेरिकेचे प्रगत ‘गोल्डन डोम’ क्षेपणास्त्र संरक्षण कवच तैनात करण्याच्या हालचाली सुरू असल्याचे त्यांनी सांगितले.
‘ओबामा-बायडेन-बुश यांना जे जमले नाही, ते मी केले’
आपल्या राजकीय वारशावर भाष्य करताना ट्रम्प म्हणाले की, ओबामा, बायडेन आणि बुश यांना जे साध्य करता आले नाही—नाटो देशांकडून त्यांचा योग्य आर्थिक वाटा वसूल करणे—ते आपण यशस्वीपणे पूर्ण केले आहे. सध्या सोशल मीडियावर, विशेषतः ‘टिक-टॉक’वर ४ अब्ज व्ह्यूजसह आपण पहिल्या क्रमांकावर असून, साम्यवादाच्या विरोधात आपला लढा सुरूच राहील, असा निर्धार त्यांनी व्यक्त केला.
