पुणे(प्रतिनिधी)-पुण्यातील आगामी दहीहंडी आणि गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर पुणे पोलिसांनी ध्वनी प्रदूषण नियंत्रित करण्यासाठी आवाजावर मर्यादा घालण्याचे आणि प्रत्येक मंडळाला केवळ दोन टॉप व दोन बेस मिळून चारच साऊंड सिस्टीम वापरण्याची परवानगी देण्याचे निश्चित केले आहे. पोलिसांच्या या भूमिकेविरुद्ध पुण्यातील गणेश मंडळांचे कार्यकर्ते, पदाधिकारी आणि साऊंड असोसिएशन यांनी तीव्र संताप व्यक्त केला असून, पोलिसांनी अत्यंत घाईघाईत घेतलेला हा निर्णय चुकीचा आणि अन्यायकारक आहे, अशी प्रतिक्रिया उमटत आहे. गणेशोत्सवामध्ये साऊंड सिस्टीम वापरणे ही अनेक वर्षांची परंपरा असून, अचानक अशा प्रकारे निर्बंध लादणे तांत्रिकदृष्ट्या देखील शक्य नाही; कारण प्रचंड गर्दीमध्ये केवळ चार साऊंड बॉक्सची क्षमता पुरेशी पडत नाही. जर या यंत्रणेवर अतिरिक्त ताण देण्याचा प्रयत्न केला, तर तांत्रिक बिघाड होऊन उपकरणे जळू शकतात, अशी भीती साऊंड असोसिएशनने व्यक्त केली आहे. मुंबई, ठाणे किंवा नवी मुंबई या ठिकाणी असे कोणतेही कडक निर्बंध नसताना केवळ पुण्यातच असा कायदा का लागू केला जात आहे, असा संतप्त सवाल विचारत, यंदाचे उत्सव पूर्णपणे निर्बंधमुक्त ठेवावेत आणि नवीन नियमावली १ जानेवारी २०२७ पासून लागू करावी, अशी आग्रही मागणी मंडळांनी केली आहे. जर आज प्रशासनाने सामंजस्याची भूमिका घेतली नाही, तर पुण्यात कायदा व सुव्यवस्थेचा मोठा प्रश्न आणि तीव्र तणाव निर्माण होण्याची शक्यता कार्यकर्त्यांनी वर्तवली आहे.
दरम्यान, हा वाद आणखी चिघळला तो पुणे महानगरपालिकेत आयोजित करण्यात आलेल्या गणेश मंडळांच्या प्रतिनिधींच्या आणि प्रशासनाच्या बैठकीत झालेल्या थेट राड्यामुळे. या बैठकीदरम्यान एका स्थानिक नागरिकाने, जो स्वतःला पर्यावरण प्रेमी म्हणवून घेत होता, पुण्यात २४ तास लाऊडस्पीकर आणि ढोल-ताशा वाजवण्यावर पूर्णपणे बंदी घालण्याची मागणी केली. पर्यावरण प्रेमीच्या या मागणीला बैठकीत उपस्थित असलेल्या गणेश मंडळाच्या प्रतिनिधींनी कडाडून विरोध केला. या पहिल्याच मुद्द्यावरून बैठकीत इतका मोठा वाद आणि गदारोळ झाला की अखेर तिथल्या सुरक्षा रक्षकांना त्या पर्यावरण प्रेमीला बैठकीतून थेट बाहेर काढावे लागले.
प्रशासनाच्या आणि पोलिसांच्या या भूमिकेवर पुण्यातील विविध गणेश मंडळांच्या प्रतिनिधींनी “आम्हाला सिव्हिक सेन्स (नागरी भान) शिकवू नका” असा सणसणीत टोला लगावला आहे. मंडळांचे कार्यकर्ते केवळ मिरवणुका काढत नाहीत, तर रस्त्यांची स्वच्छता करण्यापासून ते कोविड सारख्या संकटकाळात पोलीस मित्र म्हणून रात्रंदिवस राबण्यापर्यंतचे सर्व सामाजिक कार्य करत असतात, त्यामुळे कार्यकर्त्यांना उत्सव कसा साजरा करायचा हे चांगले ठाऊक आहे, असा दावा त्यांनी केला आहे. यामध्ये विशेष बाब म्हणजे, गणेश मंडळांनी डीजे किंवा बेकायदेशीरपणे लावल्या जाणाऱ्या अतिउच्च आवाजाच्या ‘प्लाज्मा’ साऊंड सिस्टीमला पूर्णपणे विरोध केला आहे आणि अशा प्लाज्मा सिस्टीमवर पोलिसांनी खुशाल कठोर कारवाई करावी, याला आमचे पूर्ण समर्थन आहे, असे स्पष्ट केले आहे. मात्र, बंदीच्या नावाखाली सर्वसामान्य छोट्या मंडळांना नाहक त्रास दिला जात असल्याचा आरोप कार्यकर्त्यांनी केला आहे. पुण्यातील सर्वच हजारो मंडळांना पारंपरिक ढोल-ताशा पथके उपलब्ध होऊ शकत नाहीत आणि छोट्या मंडळांचे बजेटही तेवढे नसते, अशा वेळी कार्यकर्ते लोकवर्गणीतून साऊंड सिस्टीम लावून आनंदोत्सव साजरा करतात. जर काही मोजक्या लोकांना या आवाजाचा त्रास होत असेल, तर मंडळे अशा लोकांना उत्सवाच्या काळात बाहेर फिरायला जाण्यासाठी सहलीचा खर्च देण्यास तयार आहेत, पण वर्षभरातून एकदा येणाऱ्या सणांवर अशी बंदी खपवून घेतली जाणार नाही, अशी आक्रमक भूमिका कार्यकर्त्यांनी घेतली आहे.
यासोबतच, पुण्याच्या विसर्जन मिरवणुकीला लागणाऱ्या विलंबक विलंबाबाबतही मंडळांनी थेट पोलीस यंत्रणेवर खापर फोडले आहे. पोलीस प्रशासन मिरवणुकीच्या दिवशी रात्री १२ वाजेपर्यंत खूप दुर्लक्ष करते आणि त्यानंतर अचानक यंत्रणा राबवण्याचा प्रयत्न करते, ज्यामुळे पोलिसांचे नियोजन फेल जाते. टिळक रस्ता यांसारख्या मार्गांवर लक्ष्मी रस्त्यासारखे नियंत्रण ठेवले जात नसल्यामुळे कार्यकर्त्यांची निराशा होते. आम्ही स्वतः दुपारी ३ वाजताच मिरवणूक काढायला तयार आहोत जेणेकरून रात्री १२ वाजेपर्यंत विसर्जन प्रक्रिया शांततेत पार पडेल, यासाठी पोलिसांनी रात्री १२ वाजेपर्यंत दुर्लक्ष न करता योग्य समन्वय ठेवावा, असे आवाहन मंडळांनी केले आहे. दरम्यान, शिवसेना आणि इतर राजकीय पक्षांनीही या प्रकरणात उडी घेतली असून, प्रशासनाची ही ‘हिटलरशाही’ थांबली नाही तर पोलीस आयुक्तालयाबाहेर तीव्र आंदोलन करण्याचा इशारा दिला आहे. पोलिसांच्या डेसिबल मोजणाऱ्या मशिन्स प्रमाणित (कॅलिब्रेटेड) आणि सर्टिफाइड आहेत का, असा तांत्रिक प्रश्न विचारत केवळ गणेशोत्सव आणि हिंदू सणांनाच का सॉफ्ट टार्गेट केले जाते, असा थेट सवालही विचारण्यात आला आहे. या सर्व पार्श्वभूमीवर आगामी गणेशोत्सवासाठी पुणे पोलीस नेमकी काय भूमिका घेणार आणि या वादावर काय सुवर्णमध्य निघणार, याकडे संपूर्ण पुणेकरांचे लक्ष लागले आहे.
